zondag 26 juli 2026

Museum Tot zover, Amsterdam

Foto van het pad naar de ingang van museum Tot Zover. Het brede grindpad eindigt links bij een laag gebouw met grote ramen. Op een zwart bord rechts, staat in witte letters Tot Zover. Achter het bord staat een grote boom waarachter je nog een deel van de voormalige directeurswoning kunt zien.
Dit keer ben ik anders te werk gegaan. Geen vooronderzoek, geen speurtocht op de website of ergens info inwinnen. Gewoon zoals de meeste mensen, spontaan naar een museum.
Ok, niet helemaal spontaan. Mijn vriendin/jongste zusje, wilde voor haar studie over rouwverwerking, graag naar dit museum. Ongeveer een half uur voor vertrek werd ik van ons doel op de hoogte gesteld. Dus volledig onvoorbereid gaan we samen op pad.

Here we go!

Het museum Tot Zover is gevestigd op de NieuweOosterbegraafplaats. Het parkeerterrein waar ook het museum gebruik van maakt, is groot en behoorlijk gevuld. Maar helaas komen de meeste mensen voor iets anders dan het museum.
Na een prachtige wandeling over de begraafplaats, komen we bij de voormalige entree van het complex aan.

Foto van een muur met verschillende affiches op de muur in het museumcafé. Links hangt een poster met de titel Realist tot in de kist. Hierop staan 2 dansende skeletten. In een grote roze stip staat dat de tentoonstelling verlengd is t/m 6 september. Rechts hangt de poster nog 2 keer maar dan een stuk kleiner. Hieronder hangen krantenrecensies.
Het museum is gevestigd in een laag, nieuw gebouw dat tegen de voormalige directeurswoning is aangebouwd. De balie van het café is ook de balie van het museum.
Natuurlijk vraag ik direct naar de toegankelijkheid. “Nee, we zijn moeilijk toegankelijk voor rolstoelen,” zegt de medewerker beschaamd. Ik kan haar gerust stellen, ik ben alleen maar slechtziend.

Wij krijgen een audiotourkastje overhandigd en zij loopt met ons mee naar binnen.

Er is voor de tijdelijke tentoonstelling van Aat Veldhoen, een boekje beschikbaar waarin de zaalteksten in grootletter gedrukt staan. Dit dekt voor veel slechtzienden al de lading.

Foto van eren schilderij van Aat Veldhoen met 2 copulerende skeletten. Zij liggen op elkaar in hoog groen gras terwijl er boven hen straaljagers vliegen. In de lucht hangen gekleurde ballen met een radioactief symbool erop. in het midden van de lucht is een deel van een regenboog in spiegelbeeld te zien.
Na een uitleg over de indeling van het museum stappen mijn vriendin en ik de eerste zaal binnen. Het oogt rommelig maar het blijkt heel goed ingedeeld te zijn. Objecten op de grond staan vaak op een kleed wat het contrast, dus er niet tegen aan schoppen, verhoogd. De schilderijen zijn prachtig. En dat geldt ook voor de audiotour. De kastjes waarbij het audioscannertje gehouden moet worden, zijn heel goed aangegeven. De stem vertelt over het schilderij. Daardoor worden details die ik mis, minder belangrijk. Deze man kan werkelijk mooi schilderen. Ook de foto’s die zijn dochter van Aat en zijn werkruimte heeft gemaakt, zijn een lust om naar te kijken.

Alle ruimtes krijgen een goede beschrijving via de audiotour. Sommige verklaringen zijn, voor mij, wat aan de lange kant. Door op A, B of C te drukken, kun je de verdieping in gaan. Eigenlijk is dat het enige waar ik tegenaan loop. Maar dat lijkt mij eenvoudig op te lossen.

Foto van een look-a-like IKEA bouwpakket. Tegen de muur staat een doodskist met daarnaast de deksel. op de deksel hangt een plastic folderhouder met daarin de bouwhandleiding.  Het pakket heet Dödlik,

Begrafenisrituelen door de eeuwen heen en bij verschillende culturen worden goed uitgebeeld en via het kastje om mijn nek, goed verklaard. Er zijn kleine hoorspelen, uitleg van kunstenaars of andere experts.Een kleine foto van een overleden meisje wordt door haar ouders toegelicht. Dit is wel heel aangrijpend maar vooral ook mooi. Kortom, dit museum is een lust voor het oog en oor!!!

Terug bij de balie, krijgen wij na een kleine lunch het advies om ook over de begraafplaats te wandelen. Ook hierbij biedt de audiotour uitkomst.
Helaas was men vergeten om ook de ondersteunende plattegrond mee te geven. Hierdoor hebben we genoten van een groot deel van de Nieuwe Oosterbegraafplaats maar hebben wij ook een deel van de audiotour gemist. Vraag dus naar de plattegrond!

Foto met 2 kisten die gevuld zijn met verschillende voorwerpen. Elke kist hoort bij een begrafeniscultuur. Aan het voeteneinde van elke kist staat een monitor die beelden geven over de rites. voor de kist is het scankastje te zien waarmee de audiotour in werking wordt gezet.  Op de muur achter de expositie, staan verschillende urnen opgesteld.
Terwijl ik bij terugkomst vertelde dat ik een blog ga schrijven over dit museum, raakten we in gesprek met een vaste bezoeker. Een heer, gekleed in pantalon, overhemd en singlet. Hij bezoekt vrijwel dagelijks het graf van zijn vrouw op de Ooster. Gedrieën liepen we op, richting parkeerplaats, naar het graf. Zij ligt op een mooie plek tegenover oud- burgermeester Eberhardvan der Laan en naast Johannes van der Waaks (Nobelprijswinnaar Natuurkunde 1910). Nu kan ik ook schrijven over rondleidingen die je over de begraafplaats kunt krijgen en over het Arboretum  maar ik probeer mij te beperken tot het museum.

Is museum Tot zover net zo toegankelijk als zij zelf denken? Dat weet ik eigenlijk niet.
Voor mij was het in ieder geval goed toegankelijk. De exposities zijn goed ondersteund door de audiotour. De kleine bordjes met uitleg, heb ik eigenlijk overgeslagen om dat deze niet noodzakelijk zijn voor een goede museumbeleving. De grotere borden zijn zeer goed met Seeing AI te doen. Met deze app maak ik een foto van de tekst waarna deze wordt voorgelezen.

Rolstoelgebruikers hebben inderdaad wat moeite om het pand in te komen. Maar de vriendelijke medewerkers steken naar alle waarschijnlijkheid al een helpende hand toe voordat je hebt bedacht dat dat nodig is. En de enige trap binnen het museum heeft een kleine rolstoellift naast zich. Het enige nadeel dat ik kan bedenken is dat het museum ver buiten het centrum ligt. Maar is dat echt een nadeel…?

woensdag 8 juli 2026

Wereldmuseum Amsterdam

In een wit vlak staat op de bovenste regel Wereld en de regel daaronder museum. De eerste en laatste letters van elk woord zijn niet geheel zichtbaar.
Een dag voor de ‘grote’ vakantie, hebben de juffen en meesters een studiedag. Dus oma mag met het kleinkind op stap! Dit keer gaan we naar een favoriet uit mijn jeugd: het Tropenmuseum. Nu bekend onder de naam Wereldmuseum Amsterdam. Voorbereiden dus.
De site ziet er op het eerste gezicht mooi uit maar als ik wil horen wat ik niet zie, blijken  alleen  de plaatjes die ook een functie als link hebben, uitgesproken te worden: “Link”. Gebruikelijk is om aan een foto of hyperlink een Alt-tag mee te geven. Deze lezen dan de naam en een beschrijving
Het rood stenen pand van het Wereldnuseum heeft aan beide kanten een toren. Het middendeel heeft 3 verdiepingen en een souterrain waar ook de ingang is.
van de afbeelding of link voor. De teksten op de pagina’s worden gelukkig wel vaak voorgelezen.

Als ik zoek naar de toegankelijkheid van het museum, vind ik, na lang browsen,  de toegankelijkheidverklaring van de website: “ … Toegankelijkheid van de site: De onderzochte pagina’s voldoen nog niet aan WCAG 2.2 niveau AA; er zijn verschillende verbeterpunten gevonden bij dit onderzoek. Op dit moment is de website daarom nog niet (helemaal) bruikbaar voor iedereen. Mensen die blind, slechtziend, doof of andere functieproblemen hebben, kunnen moeite hebben met het gebruik van de website. Er valt voor hen veel winst te behalen door de toegankelijkheid van de website te verbeteren…“ 

Sculptuur van een Zorromorphyte. Dit is een balvormig beeld met 7 hoorns op de bovenkant die lijken op grote haren. Op de bol is een eenvoudig lachend gezicht geschilderd
Ik kan helaas nergens vinden wanneer de site getest is of wanneer de tekortkomingen opgelost gaan worden. Wellicht een actiepunt voor de webredacteur van het Wereldmuseum.

Over de toegankelijkheid van het museum zelf, kan ik vinden dat een hulphond mee mag. Dan maar via het contactformulier mijn vraag stellen.
" ... Mijn vraag/opmerking: Ik wil komende vrijdag met mijn kleinkind van 6 naar het museum komen. Ikzelf ben slechtziend en wil vooraf graag weten hoe ik het museum kan beleven. Is er een audiotour? Zo ja, is het scansymbool goed herkenbaar? Zijn de bordjes goed leesbaar/ goed te scannen met een voorlees-app?
Vinden jullie het museum toegankelijk genoeg voor iemand die slechtziend is en begeleid wordt

Bordje met een QR-code, een afbeelding van het object dat bij de code hoort en een kleine beschrijving van het object.
door iemand die nog niet kan lezen? ...“

Nog dezelfde middag krijg ik een antwoord: “… Voor mensen die blind of slechtziend zijn, én hun ziende vrienden, familie en begeleiders, biedt Wereldmuseum Amsterdam een interactief programma aan. De tentoonstelling 'Onze koloniale erfenis' is toegankelijk gemaakt voor blinden en slechtzienden. In deze audiotour word je door de tentoonstelling meegenomen aan de hand van beeldbeschrijvingen en verschillende voelobjecten, zoals een reliëftekening. De audiotour is alleen onder begeleiding toegankelijk, omdat alles met QR-codes of leen device te bedienen is. …”
We gaan het dus proberen!

Here we go

foto van de Afgesloten Centrale hal. Hierin staat een hele grote bamboe constructie in de vorm van een grote vaas. De stelen die aan de bovenkant eruit steken bedekken de hele hal. Het geheel reikt tot aan de 2e verdieping.
Ooh wat voel ik mijzelf soms mega blind! Bij de balie in het museum, blijkt mijn elektronische museumjaarkaart niet goed naar mijn nieuwe mobiel mee gemigreerd te zijn. Met de ingebouwde loep-functie moet ik mijzelf opnieuw aanmelden met een wachtwoord dat ik ergens had opgeslagen. Het kleinkind rent ondertussen tussen mij en de balie heen en weer om hen op de hoogte te houden.
Gelukt, denk ik. Maar opnieuw bij de balie aangekomen, blijkt mijn kaart nog op mijn oude mobiel aangemeld te zijn. Dus dan maar betalen. Als antwoord op mijn vraag naar de audiotour, word ik verbaasd aangekeken. “Die hebben wij niet meer mevrouw.”  Verbouwereerd zoek ik mijn mailtje op en laat dit lezen. Het leen-device is er niet meer en de audiotour bedien je door de QR-code met de mobiel te scannen.Het is niet anders.

Wow wat is dit museum veranderd! De grote middenzaal is op dit moment ‘verboden gebied’

Foto van het Bord aan het begin van de Feest expositie. Met lichtgevende letters staat er Feestwinkel. Daaronder staat een uitleg over het spel dat daar gespeeld kan worden. Onder het bord staat een tafel met kleurige blokken waarop per feest een uitleg staat. naast de blokken liggen lijstjes waarop de boodschappen staan die in de ruimte gezocht moeten worden.
omdat daar een nieuwe tentoonstelling wordt opgebouwd. We gaan dus direct door naar een hele leuke ruimte van waaruit feestmuziek klinkt. Het blijkt een expositie over feesten te zijn. Met mijn neus op het infobord lees ik dat je een lijstje voor een specifiek feest kunt kiezen en dan op zoek moet gaan naar voorwerpen die bij dat feest horen. Het kleinkind gaat voor Braziliaans carnaval!

Helaas komen we niet verder dan dat. Hij kan niet overal bij en samen kunnen we niets lezen. Teleurgesteld genieten we nog wel van de vele kleuren om ons heen en gaan we naar het ‘echte’ werk.
Ook het volgende deel heeft geen QR-codes maar wel borden met grote letters die voor minder slechtzienden zeker te lezen zijn. Dus dan maar weer door.

De tentoonstelling over het koloniale verleden is mooi opgezet. Samen zoeken we de QR-codes en kijken we naar de info die op mijn scherm verschijnt.

screenshot van het scherm dat ik krijg bij de QR-code van een jurk. Er staat een plaatje op van een jurk en daarnaast hele kleine lettertjes.
De intentie is goed maar het is duidelijk niet getest door iemand met een visuele beperking. Voor goedzienden biedt de info veel extra informatie maar voor mij is het een blur. Na het inschakelen van een loepje, kom ik er achter dat er bij sommige scans in kleine lettertjes een optie voor taalkeuze staat. Of niet. Soms lukt het om naar een gesproken tekst te luisteren maar helaas is dat af en toe ook niet mogelijk. Jammer.

Wie denkt dat de huisjes van vroeger er nog zijn: nee. Het gebouw is gevuld met mooi ingerichte ruimtes die voor ons niet op de bedoelde manier toegankelijk zijn. Ook het kleinkind is een beetje teleurgesteld. Maar niet getreurd, wij gaan naar het café voor de lunch!
Daar aangekomen vind ik weer de kleine bordjes met tekst waarop naar alle waarschijnlijkheid

Foto van de selfservice kassa in het café. Het scherm is in de lengte en heeft een groot formaat. Ook de gebruikte pictogrammen zijn groot maar niet groot genoeg voor iedereen.
staat wat ik kan kiezen. Maar hulp is nabij!!! Ik zie iemand met zwarte kleding staan die mij graag wil helpen. Hij vertelt mij wat de soep is, schept deze op en helpt het kleinkind aan een kinderlunch-box. Ook helpt hij mij bij het afrekenen want dit gebeurt via een selfservice scherm. Als ik vraag hoe de tosti nu naar ons toekomt, vertelt hij dat deze door de keuken gebracht wordt. Tijdens het afrekenen kom ik er achter dat deze aardige mijnheer helemaal niet in het café werkt. Hij is een manager van het Wereldmuseum en onder andere de ontwerper van het kassa systeem. Oeps.
De tosti is trouwens de lekkerste tosti ooit, behalve dan die van papa, zegt het kleinkind tot slot. 

Is het Wereldmuseum net zo toegankelijk als zij zelf denken? Nee, helaas.

Foto van de hardstenen trap van bovenaf gezien. Het lijkt op een glad geheel in plaats van een trap met tredes.
Het is een prachtig pand met mooie en interessante exposities. Maar ondanks de tentoonstelling die met de QR-audiotour te volgens is, is het voor iemand met een visuele beperking behoorlijk frustrerend. In het café is geen personeel. Alleen iets uitkiezen en afrekenen wordt dan een uitdaging. Ik wil niet miepen over de trapleuningen die aan de onderkant vies zijn of over het, overigens prachtige, trappenhuis dat van bovenaf een glijbaan lijkt. Er is zeker geprobeerd om met grote letters voldoende informatie te geven over de exposities in het algemeen. Maar als het lezen erg vermoeiend is, maken heel veel grote letters het niet beter behapbaar.

Misschien dan maar volgende keer met één van de gratis rondleidingen in een weekend mee om te zien wat ik gemist heb.

Designmuseum Den Bosch

Mijn partner, een muziekofiel, opperde om samen naar de tentnstelling over het werk van Jamie Reid te gaan. Van deze grafisch ontwerper heb...